Weksle, Zobowiązania wekslowe, Weksel

Weksel jest to dokument wystawiony w określonej przez prawo formie, zawierający bezwarunkowe zobowiązanie do zapłaty określonej osobie, w określonym terminie i miejscu, określonej sumy pieniężnej przez wystawcę lub inną wskazaną osobę.

Uproszczony schemat zastosowania weksla

Uproszczony schemat zastosowania weksla

Weksel to papier wartościowy, choć nie mają do niego zastosowania przepisy prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi. To także dokument dlatego musi być sporządzony na piśmie. W praktyce najczęściej stosuje się blankiety urzędowe, choć nie jest to konieczne [Ciekawostka: Weksel może być nawet sporządzony na kartce papieru wyrwanej z zeszytu lub na restauracyjnej serwetce, nie ma to znaczenia dla ważności weksla. Musi jedynie posiadać wszystkie elementy wymagane przez prawo, a także zostać odręcznie podpisane przez osobę zdolną do zaciągania zobowiązań wekslowych].

Opłata skarbowa

Przy obrocie wekslami należy pamiętać o opłacie skarbowej. Warto uiścić niewielką opłatę skarbową. Chociaż nie ma to w żadnym wypadku wpływu na ważność weksla, pozwala uniknąć sankcji karno-skarbowych. Opłatę należy wnieść w terminie 14 dni od wystawienia weksla.

Istnieje kilka metod uregulowania opłaty skarbowej. Najprostsza to wykupienie blankietu urzędowego (można go nabyć na poczcie lub w kasach niektórych banków) o odpowiedniej wartości [obecnie emitowane są blankiety o nominałach: 0,10 zł, 0,20 zł, 0,30 zł, 0,50 zł, 1 zł, 2 zł, 5 zł, 10 zł, 20 zł, 50 zł, 100 zł]. Jeśli wartość ta jest niższa niż należna opłata skarbowa o kwotę do 5 zł, uzupełnia się ją naklejając na odwrocie blankietu znaczki. Znaczki stosuje się także w przypadku wystawienia weksla na kwotę do 5 000 PLN bez użycia urzędowego blankietu [!!!Należy pamiętać o skasowaniu znaczków opłaty skarbowej. Dokonuje tego urzędnik, a także pracownik instytucji o charakterze publiczno-prawnym np. notariusz]. Jeżeli suma wekslowa przekracza tą kwotę dokonuje się wpłaty na rachunek odpowiedniego urzędu miasta lub gminy, a urzędnik z tyłu weksla zamieszcza adnotację o zapłacie.

Cennik opłat skarbowych do weksli

  • wymieniających sumę wekslową: od każdych pełnych lub rozpoczętych 100 zł sumy wekslowej - [10 gr]
  • nie wymieniających sumy wekslowej: od każdych pełnych lub rozpoczętych 100 zł kwoty zobowiązania pieniężnego zabezpieczonego wekslem - [10 gr]
  • gdy kwoty zobowiązania zabezpieczonego wekslem nie da się ustalić- [15 zł]
  • weksle wystawione lub akceptowane w związku z obrotem z zagranicą - [zwolnione z opłaty]

Rodzaje weksli

  1. weksel własny (inne nazewnictwo: sola, suchy, prosty) - to bezwarunkowe zobowiązanie się wystawcy do zapłacenia ustalonej sumy na rzecz wierzyciela zwanego remitentem.

    Schemat obrotu wekslem własnym

    Schemat obrotu wekslem własnym

  2. weksel trasowany (inne nazewnictwo: obcy, trata, ciągniony) - zawiera pisemne polecenie trasanta (wystawcy) zapłacenia określonej kwoty, wydany innej osobie na rzecz osoby trzeciej.

    Schemat obrotu wekslem trasowanym

    Schemat obrotu wekslem trasowanym

Elementy weksla trasowanego

  • nazwa "weksel" w samym tekście dokumentu w języku, w którym go wystawiono,
  • polecenie bezwarunkowe zapłacenia określonej sumy pieniężnej,
  • nazwisko osoby, która ma zapłacić (trasata),
  • oznaczenie terminu płatności,
  • oznaczenie miejsca płatności,
  • nazwisko osoby, na której rzecz lub na której zlecenie zapłata ma być dokonana (remitenta, wekslobiorcy),
  • oznaczenie daty i miejsca wystawienia weksla,
  • podpis wystawcy weksla (trasanta).

Wyjątkowo za weksel może być uznany dokument, któremu brakuje którejś z poniższych cech:

  • terminu płatności -> wówczas weksel jest płatny za okazaniem;
  • miejsca płatności -> jest wtedy płatny w miejscu wpisanym obok nazwiska trasata;
  • miejsca wystawienia -> za takie uważa się wówczas miejsce wpisane obok nazwiska wystawcy.

Elementy weksla własnego

  • nazwa "weksel" w samym tekście dokumentu w języku, w którym go wystawiono,
  • przyrzeczenie bezwarunkowego zapłacenia określonej sumy pieniężnej,
  • oznaczenie terminu płatności,
  • oznaczenie miejsca płatności,
  • nazwisko osoby, na której rzecz lub na której zlecenie zapłata ma być dokonana (remitenta),
  • oznaczenie daty i miejsca wystawienia weksla,
  • podpis wystawcy weksla (trasanta) zobowiązanego do uiszczenia należności.

Wyjątkowo za weksel może być uznany dokument, któremu brakuje którejś z poniższych cech:

  • terminu płatności -> wówczas weksel jest płatny za okazaniem;
  • miejsca płatności -> jest wtedy płatny w miejscu wpisanym obok nazwiska wystawcy;
  • miejsca wystawienia -> za takie uważa się wówczas miejsce wpisane obok nazwiska wystawcy.

Przyjęcie i protest weksla

Przyjęcie (akcept) dotyczy wyłącznie weksla trasowanego. Trasat (osoba, która z polecenia wystawcy ma zapłacić weksel) nie staje się dłużnikiem wekslowym przez samo napisanie jej nazwiska po lewej stronie u dołu blankietu. Stanie się nim dopiero w momencie przyjęcia weksla w sposób określony przez prawo wekslowe! Zarys przyjęcia składa się z mniej więcej podobnych faz:

  1. wręczenie weksla trasatowi w miejscu jego zamieszkania (niekoniecznie osobiście, istnieje możliwość także poprzez osoby trzecie np. posłaniec);
  2. data przedstawienia do przyjęcia trasatowi może zostać przeciągnięta nawet do terminu płatności, choć wystawca weksla może zastrzec, iż nie może to nastąpić przed określoną przez niego datą;
  3. przyjęcia trasat dokonuje na samym wekslu. Oznacza je słowem "przyjmuje", "akceptuje" lub "akcept" i składa podpis;
  4. w przypadku gdy trasat odmówi przyjęcia weksla, posiadacz - nie czekając na termin płatności - może dochodzić należności z weksla od wystawcy, indosantów i poręczycieli. W takim przypadku należy pamiętać, aby odmowę przyjęcia weksla potwierdzić protestem. Protest to akt urzędowy sporządzony przez notariusza stwierdzający np. odmowę przyjęcia lub zapłaty weksla.

Wizowanie weksla

Wizowanie weksla jest stosowane przy wekslach płatnych w pewien czas po okazaniu. W takim przypadku posiadacz weksla przedstawia go wystawcy, a ten umieszcza na nim tzw. wizę, czyli wpisuje na weksel stwierdzenie "widziałem" wraz z datą i podpisem. Przy wekslach własnych płatnych za okazaniem oraz w określonym dniu wizowanie nie jest stosowane (w przypadku tych pierwszych posiadacz może ubiegać się o wypłatę w każdym momencie, przy drugich w gestii wystawcy jest pamiętanie o momencie wypłaty weksla).

Poręczenie weksla

Zapłatę każdego weksla można zabezpieczyć poręczeniem (aval). Aval może obejmować całą sumę wekslową lub tylko jej część. Avalistą (poręczycielem wekslowym) może być osoba trzecia lub podpisana na wekslu. Avalista odpowiada w takim sposób jak avalant, a więc ten za którego poręczył [jeżeli poręczył wystawcy odpowiada jak wystawca, jeżeli trasatowi jak trasat]. Poręczenie umieszcza się na dowolnej części weksla. Piszę się "per aval", "poręczam" lub "ręczę", wstawia datę i podpisuje.

Idos

Istnieją trzy sposoby przenoszenia weksla wraz z prawami wynikającymi z niego:

  • indos (żyro),
  • przelew (cesja),
  • spadkobranie.

Pierwszy sposób jest normowany przez prawo wekslowe, dwa pozostałe podlegają przepisom kodeksu cywilnego.

Przez indos przechodzą na nabywcę (indosatariusza) wszystkie prawa zawarte w wekslu, niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie przysługiwały indosantowi (zbywcy), przez przelew zaś - tylko te, które posiadał zbywca.

W wekslu własnym tylko remitent może być pierwszym indosantem. W wekslu trasowanym, remitentem, a więc i pierwszym indosantem może być wystawca. Indosy umieszcza się zazwyczaj na odwrocie weksla, jeden po drugim, a gdy brakuje już miejsca dokleja się tzw. przedłużek. Pełny indos obejmuje oświadczenie indosanta: "ustępuję na zlecenie X" wraz z podpisem (dobrze jest też postawić datę). Indos in blanco ważny jest tylko, gdy znajduje się na odwrocie weksla lub przedłużku i może się ograniczyć do samego podpisu indosanta.

Operacje gospodarcze

Zobowiązania wekslowe > Przychody i koszty związane z ich osiągnięciem > Konta syntetyczne > Rachunkowość dla każdego